Współczesne okręty lotnicze – klasyfikacja

Lotniskowiec floty / Superlotniskowiec

Okręt zoptymalizowany do prowadzenia operacji lotniczych samolotów konwencjonalnych, które to wykonują cały wachlarz operacji lotniczych jak operacje szturmowe i bombowe na lądzie, prowadzeni operacji zwalczania okrętów nawodnych i podwodnych przeciwnika na morzu, zapewnienie osłony lotniczych zespołów uderzeniowych oraz parasola obrony powietrznej nad zespołem floty. Zwykle okręty te przenoszą również niewielką liczb śmigłowców do zadań pomocniczych (transportowych, łącznikowych, zabezpieczenia SAR startów i lądowań na okręcie). Kiedyś w skład zespołu lotniczego wchodziły różne typy samolotów dedykowanych do konkretnych zadań, obecnie są to zwykle samoloty wielozadaniowe, które mogą być skonfigurowane do różnych misji. Do kategorii superlotniskowców zaliczyć można:

  • USS Enterprise (CVN-65) – USA – 94.700 ton, zwodowany 1960
  • 10 okrętów typu Nimitz – USA – 100.000 – 106.300 ton, zwodowane 1975-2006
  • okręty typu Gerald R. Ford  – USA – 101.600 ton – w budowie (pierwszy okręt Gerald R. Ford (CVN-78) zastąpi Enterprise, kolejne okręty zastąpią jednostki typu Nimitz)

Do kategorii lotniskowców floty zaliczyć można:

  • Charles de Gaulle (R 91) – Francja – 42.000 ton, zwodowany 1994 (okręt ponadto przystosowany jest do prowadzenia operacji desantowych, zarówno przy użyciu śmigłowców, jak i małych jednostek desantowych, posiada dok).
  • São Paulo (A12) – Brazylia – 32.800 ton, zwodowany 1959 (były francuski Foch, komponent lotniczy złożony z A-4 Skyhawk)

Lekki Lotniskowiec (Lotniskowiec eskortowy)

Typ wywodzi się z koncepcji Okrętu kontroli morskiej (Sea Control Ship), opracowanej w latach 70tych w USA. Początkowo okręt maił zabierać jedynie śmigłowce, później koncepcje rozszerzono o samoloty skróconego startu i pionowego lądowania Harrier.  Główne zadanie okrętu to przenoszenie śmigłowców zwalczania okrętów podwodnych, które razem okrętami eskorty miały zapewniać kontrolę wydzielonego obszaru morskiego lub eskortę konwoju ( w tym wypadku obszar dozoru przesuwałby się razem eskortowanymi statkami). Dzięki pionowzlotom okręty posiadają również pewne zdolności ofensywne i obrony powietrznej jednak są one ograniczone. Do kategorii lekkich lotniskowców zaliczyć można:

  • INS Viraat – Indie – 28.700 ton, zwodowany 1953 (były brytyjski HMS Hermes, pierwotnie, jako lotniskowiec floty, od 1981 jako lekki lotniskowiec z Harrierami)
  • 3 okręty typu Invincible– Wielka Brytania – 22.000 ton, zwodowane 1977-1981 (2 wycofane, ostatni służy, jako śmigłowcowiec)
  • Principe de Asturias – Hiszpania – 16.700 ton, zwodowany 1982
  • Giuseppe Garibaldi (551) – Włochy – 13.800 ton, zwodowany 1983
  • HTMS Chakri Naruebet – Tajlandia – 11.500 ton, zwodowany 1996 (obecnie Tajlandia nie posiada sprawnych Harrierów, okręt zredukowano do roli śmigłowcowca)

Krążownik lotniczy

Okręt podobny w koncepcji do okrętu kontroli morskiej, jednak łączący jego możliwości w zakresie operacji lotniczych z ofensywnym uzbrojeniem rakietowym (typowym dla krążowników rakietowych). Radzieckim odpowiednikiem Harrierów były Jaki-38. Koncepcja opracowana została w ZSRR, a podstawowym zadaniem była ochrona baz atomowych okrętów podwodnych na morzu północnym. Obecność Krążowników miała zapobiec „przyklejaniu” się amerykańskich myśliwskich okrętów podwodnych do radzieckich bombowych okrętów podwodnych zaraz po wejściu tych z portów, kiedy są najłatwiejsze do odnalezienia. Do kategorii krążowników lotniczych zaliczyć można:

  • 4 okręty projektu 1143, typu Kijew (wszystkie wycofane) – ZSRR
    • Admirał Fłota Sowietskogo Sojuza Gorszkow – ZSRR/Indie – 45.000 ton, zwodowany 1982 (obecnie w trakcie konwersji na lotniskowiec floty dla Indii gdzie będzie służyć, jako INS Vikramaditya)
  • 2 okręty projektu 1143.5 – ZSRR/Rosja/Ukraina/Chiny
    • Admirał Fłota Sowietskogo Sojuza Kuzniecow – ZSRR/Rosja – 55.000 ton, zwodowany 1985 (okręt posiada większe możliwości lotnicze od 1143 – m.in. przenosi konwencjonalne samoloty Su-33 i MiG-29K jak lotniskowiec floty jednak wciąż posiada uzbrojenie rakietowe i jest klasyfikowany, jako krążownik lotniczy)
    • ex-Wariag, siostrzany okręt Kuzniecowa, nieukończony i sprzedany do Chin, gdzie został ukończony, obecnie służy do testów, nie wiadomo czy zostanie wcielony do zwykłej służby

Okręt desantowo-lotniczy

Okręt przystosowany zarówno do poradzenia operacji lotniczych jak i przewozu desantu piechoty morskiej. Do zadań okrętu należeć mogą desant przewożonej piechoty przy użyciu bazujących na okręcie śmigłowców transportowych, zapewnienie wsparcia lotniczego za pomocą śmigłowców szturmowych i samolotów STOVL oraz operacje kontroli morskiej/zwalczania okrętów podwodnych przy użyciu bazujących na okręcie śmigłowców ZOP/ZON. Okręty tego typu posiadające zdolność przyjmowania samolotów STOVL mogą wypełniać zadania Lekkiego Lotniskowca / Okrętu kontroli morskiej. Do kategorii okrętów desantowo-lotniczych zaliczyć można:

  • USS America (LHA-6) – USA – 45.700 ton, w budowie (zastąpi ostatni okręt typu Tarawa, planowane kolejne jednostki)
  • 5 okrętów typu Tarawa – USA – 40.000 ton, zwodowane 1973-1978 (w służbie pozostała jedna jednostka)
  • Cavour (550) – Włochy – 30.000 ton, zwodowany 2004 (okręt o podwójnej roli, również, jako lekki lotniskowiec)

Okręt desantowo-śmigłowcowy (śmigłowcowiec)

Konstrukcja podobna do powyższej, ale zwykle mniejsza, i bez możliwości przejmowania samolotów STOVL. Często do tej kategorii zalicza się okręty wcześniej pełniące funkcje lotniskowca, ale z jakiegoś powodu nieprzyjmujące już samolotów. Do kategorii śmigłowcowców zaliczyć można:

  • HMS Ocean (L12) – Wielka Brytania – 21.500 ton, zwodowany 1995 (bazuje na Invincible)
  • 2 okręty typu Hyūga – Japonia – 19.000 ton, zwodowane 2007-2009 (w Japonii określane, jako eskortowce śmigłowcowe)

Okręt desantowo-lotniczy-dok / Okręt desantowo-śmigłowcowy-dok

Jest to okręt podobny do powyższych klas, jednak dodatkowo posiadający dok, pozwalający na prowadzenie desantu przy użyciu amfibii, łodzi desantowych lub poduszkowców desantowych. Możliwości w zakresie operacji lotniczych są zwykle podobne do wyżej opisanych, pamiętać jednak należy, iż okręt pełniący rolę desantowca zwykle będzie posiadał znacznie zredukowany komponent lotniczy. Do kategorii okrętów desantowo-lotniczych-doków zaliczyć można:

  • 8 okrętów typu Wasp – USA – 41.150 ton, zwodowane 1987-2006
  • Juan Carlos I (L61) – Hiszpania – 27.000 ton, zwodowany 2009 (okręt o podwójnej roli, również, jako lekki lotniskowiec)

Do kategorii okrętów desantowo-śmigłowcowych-doków zaliczyć można:

  • 2 okręty typu Canberra – Australia – 27.850 ton, w budowie
  • 3 okręty typu Mistral – Francja – 21.300 ton, zwodowane 2004-2010
  • 2 okręty typu Mistral – Rosja – 21.300 ton, zwodowane 2013-2014 (planowane kolejne 2 okręty)
  • 4 okręty typu Dokado – Korea Południowa – 18.800 ton, pierwszy zwodowany w 2005, pozostałe w budowie
  • 3 okręty typu Ōsumi – Japonia – 14.000 ton, zwodowane 1996-2001

Pokrewne konstrukcje:

Okręt desantowy

Okręt desantowy, podstawowym zadaniem jest prowadzenie operacji desantowych polegających na wysadzeniu pływających lub brodzących pojazdów i wozów bojowych w niewielkiej odległości od brzegu lub też bezpośrednio na brzeg. Okręt posiada płaskie dno umożliwiające pływanie po bardzo płytkich wodach. Rozładunek odbywa się za pomocą umieszczonej w otwieranym nosie okrętu rampy rozładunkowej.

Okręt desantowy-dok

Okręt desantowy, którego podstawowym zadaniem jest prowadzenie operacji desantowych pośrednio, przy użyciu małych jednostek pływających (amfibii, kutrów lub poduszkowców desantowych). Zwykle okręty tego typu posiadają pokład lotniczy pozwalający na bazowanie 2-4 śmigłowców transportowych.

klasy okrętów lotniczych operacje lotnicze operacje desnatu piechoty morskiej
samoloty konwencjonalne smoloty STOVL śmigłowce śmigłowcami amfibiami, łodziami bądź poduszkowcami
superlotniskowiec * x * o
lotniskowiec floty * x * o
lotniskowiec eskortowy * * o
krążownik lotniczy * / – – / * * o
okręt desantowo-lotniczy * * *
okręt desantowo-lotniczy-dok * * * *
śmigłowcowiec * o
okręt desantowo-śmigłowcowy * *
okręt desantowo-śmigłowcowy-dok * * *
okręt desantowy-dok o o *
okręt desantowy bezpośrednio

Legenda: * – zbudowany do wypełniania zadań tego typu o – możliwość opcjonalna (okręt nie był projektowany bądź optymalizowany do takich operacji jednak są one technicznie możliwe) x – brak możliwości

2 comments

  1. Okręt desantowy-dok
    – Okręty typu San Antonio (USA) w służbie San Antonio, (wodowanie 2003 rok, służba od 2006), New Orleans (LPD 18), USS Green Bay (LPD 20) New York zamówione jednostki San Diego (LPD 22), Anchorage (LPD 23), Arlington (LPD 24), Somerset (LPD 25) and Murtha (LPD 26).

  2. Drobna tylko uwaga: Okręt desantowy, podobnie jak wszystkie inne jednostki pływające nie ma „nosa” tylko „dziób”.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s