Renesans automatycznych karabinów wyborowych

W ostatnim czasie widoczne jest zwiększenie zainteresowania wiodących światowych armii automatycznymi karabinami używającymi pełnego naboju karabinowego 7,62mm służącymi do prowadzenia ognia precyzyjnego. Choć na pierwszy rzut oka zainteresowanie to może być krótkotrwałe i wynikać jedynie ze specyficznych potrzeb prowadzonego obecnie konfliktu w Afganistanie to pamiętać należy, iż wiele konstrukcji tego typu przewinęło się przez uzbrojenie armii świata znajdując stałe miejsce.

Geneza

Najbardziej znanym w Polsce przykładem tego typu konstrukcji jest karabin wyborowy SWD (Снайперская Винтовка Драгунова). Konstrukcja ta obecnie nie odpowiada już standardom pola walki, cechują ją słaba sztywność komory zamkowej, nietypowy i niezbyt wygodny montaż celownika optycznego, niestandardowy kaliber czy duże wymiary (obecnie dostępne są konstrukcje cechujące się większa precyzją strzału przy dużo bardziej kompaktowych wymiarach). Karabin ten używany był na poziomie plutonu piechoty składającego się z trzech drużyn. Obsługiwany był przez strzelca wyborowego podlegającego bezpośrednio dowódcy plutonu, (choć zwykle działał, jako dołączony do jednej z drużyn plutonu).

Nieco inaczej wygląda użycie strzelca wyborowego z karabinem powtarzalnym w korpusie piechoty morskiej USA. W tym wypadku również mamy do czynienia z jednym strzelcem wyborowym na poziomie plutonu, jednak w tym wypadku jest on etatowym członkiem jednej z trzech drużyn plutonu. W każdej z drużyn najlepszy strzelec w plutonie otrzymuje celownik z powiększeniem, który używany jest na standardowym karabinku, natomiast jeden z nich w plutonie otrzymuje samopowtarzalny karabin wyborowy Designated Marksman Rifle – wariant M14 wyposażony w polimerową obsadę, szynę zgodną ze standardem MIL-STD-1913 oraz celownik optyczny o zmiennym powiększeniu.

Designated Marksman Rifle korpusu piechoty morskiej USA, czyli M14 lat 90tych, karabin zachowuje większość cech oryginału m. in 22 calowa (559 mm) lufę; jednocześnie zastępując elementy drewniane wykonanymi z włókna szklanego oraz uzupełniając karabin celownikami optycznymi (dziennym lub nocnym). Masa broni bez celownika wynosi poniżej 5 kg / Zdjęcie: US DoD

Standardowa drużyna piechoty w korpusie piechoty morskiej USA to aż 13 żołnierzy – dowódca drużyny oraz trzy czteroosobowe sekcje w składzie dowódcy-grenadiera, celowniczego kbkm, asystenta celowniczego kbkm oraz strzelca. Jeden ze strzelców w drużynie pełni rolę strzelca wyborowego – wyposażony jest w tym celu w celownik optyczny z powiększeniem, zaś jeden ze strzelców w plutonie zamiast karabinka używa karabinu Designated Marksman Rifle (obecnie zastąpione już zmodernizowanymi M39 Enhanced Marksman Rifle). Na rozkaz dowódcy plutonu strzelcy z poszczególnych drużyn mogą działać niezależnie od drużyn tworząc sekcję wyborową.


Pilna potrzeba

Od 2001 trwa w Afganistanie interwencja wojskowa USA oraz innych państw NATO. Nietypowe warunki terenowe Afganistanu wymusiły na wojskach utrzymujących kontyngenty wojskowe w tym kraju poszukiwanie uzbrojenia lepiej dostosowanego do potrzeb. Podstawowym problemem okazała się niewystarczająca energia pocisku przekładająca się nie tyle nawet na większy zasięg, co często na zniwelowanie niekorzystnej pozycji względem wroga.

Najprostszym, ale zapewniającym pewną skuteczność rozwiązaniem było oddanie w ręce żołnierzy wyjętych z magazynów i dostosowanych w najmniejszym stopniu karabinów automatycznych. Pamiętać należy, że o ile kraje Układu Warszawskiego przeszły na amunicję pośrednią już krótko po II Wonie Światowej (wraz z karabinkiem SKS, a później AK), tak w państwach NATO pełny nabój karabinowy stanowił standard do lat 70 lub 80 tych.

Wojska Lądowe USA wykorzystały w Afganistanie karabiny M14 – początkowo jedyna zmianą było dogadanie małej szyny, na której instalowane były celowniki o stałym powiększeniu (ACOG lub podobne). Każda liniowa drużyna piechoty operująca w Afganistanie otrzymała do dyspozycji dwa karabiny tego typu – zgodnie z uznaniem żołnierzy mogą one zastąpić karabinki M4 strzelców drużyny (standardowa dziewięcioosobowa drużyna piechoty ma dwu strzelców).

Kolejnym krokiem, mającym lepiej zaspokoić oczekiwania użytkowników było sięgnięcie po wzory uzbrojenia sprawdzone już w użyciu przez Siły Specjalne. Pierwszym z nich była głęboka modernizacja karabinu M14 wzorowana na opracowanym dla Navy Seals i używanym od 2004 karabinie Mk 14 Enhanced Battle Rifle. Modernizacja zakładała wymianę drewnianej osady na nową, wykonaną całkowicie z aluminium lotniczego i pokrytą zestawem szyn montażowych, oczywiście to nie jedyna zmiana dodany został m. in. mechanizm blokowani zamka w tylnym położeniu podobny to tego z M4 czy kolba o regulowanej długości i poduszce policzkowej. Od 2010 M14 Enhanced Battle Rifle całkowicie zastąpił zwykłe M14, jako broń strzelców drużyn piechoty operujących w Afganistanie. Bardzo zbliżoną do M14 EBR konstrukcję stanowi opracowany dla Korpusu Piechoty Morskiej USA M39 Enhanced Marksman Rifle, w tym wypadku nowy karabin jest jednak bezpośrednim następcą już używanego karabinu Designated Marksman Rifle

Kolejną konstrukcją, którą wojska regularne zaczerpnęły od sił specjalnych stał się karabin Knight’s Armament Company SR-25. Karabin powstał przy udziale Eugene Stonera – twórcy m.in. karabinu AR-10 i karabinka AR-15 (pierwowzór M16 i M4). SR-25 stanowi rozwinięcie pierwszej z tych konstrukcji i opiera się na tym samym systemie gazowym. Dużą zaletą karabinu jest jego duże podobieństwo zarówno wewnętrzne jak i zewnętrzne do popularnych karabinków rodziny AR-15 – pozwala to na bardzo szybkie oswojenie się z bronią żołnierzy przeszkolonych na karabinkach tego typu a także utrudnia szybką identyfikacje strzelca wyborowego działającego w ramach ugrupowania piechoty. Karabin uzyskał pewną popularność wśród jednostek specjalnych (używany był m. in. przez polski Grom). Amerykańskie siły specjalne przyjęły go na uzbrojenie pod oznaczeniem Mk 11 Sniper Weapon System. Po serii testów i kilku zmianach w 2005 karabin został przyjęty na uzbrojenie wojsk lądowych USA, jako M110 Semi-Automatic Sniper System. Zmiany objęły kolbę, łoże wraz z zestawem szyn oraz montaż celownika optycznego. Podobnie jak w przypadku M14 EBR, karabiny M110 SASS również wykorzystywane są w celu zwiększenia zasięgu działania drużyn piechoty działających w Afganistanie. Od 2012 korpus piechoty morskiej USA rozpocząć ma zakupy M110 SASS w celu zastąpienia M39 EMR. Natomiast wojska lądowe rozpoczynają program modernizacji karabinu, m. in. zmniejszone mają zostać wymiary broni (spodziewać się można zastosowania krótszej lufy oraz teleskopowej kolby) oraz poprawiona ma zostać niezawodność broni w trudnych warunkach.

Bardzo istotna cechą M110 pozytywnie odbieraną przez jego użytkowników jest jego bardzo duże zewnętrzne podobieństwo do standardowego karabinka zarówno wojsk lądowych jak i korpusu piechoty morskiej – M16. Używając innej konstrukcji jak choćby M14 EBR strzelec wyborowy wyróżnia się na tle innych żołnierzy drużyny lub plutonu. M110 posiada identyczny układ konstrukcyjny oraz wymiary, co karabinek M16 (w obu konstrukcjach lufa ma długość ok. 20 cali), dzięki czemu z większej odległości jest nie do odróżnienia. Wpływa to na bezpieczeństwo strzelców wyborowych, którzy, o ile możliwa jest ich łatwa identyfikacja są pierwszym celem dla wrogiego ognia.


Afganistan 2004. W początkowych fazach wojny w Afganistanie na uzbrojenie żołnierzy operujących w Afganistanie skierowane zostały pochodzące z magazynów karabiny M14 / Zdjęcie: US DoD


Standardowa drużyna piechoty wojsk lądowych USA składa się z 9 żołnierzy. W odróżnieniu od korpusu piechoty morskiej w jej skład wchodzą jedynie dwie, a nie trzy sekcje. Działania w Afganistanie wymusiły przezbrojenie strzelców drużyny standardowo używających karabinków M4 w karabiny M14 – standardowe, następnie zmodernizowane do standardu Enhanced Battle Rifle, a obecnie w karabiny M110.


Modernizacja karabinów M14 EBR podniosła je do standardu XXI wieku, dzięki nowemu, zaopatrzonemu w zestaw szyn łożu możliwa stała się łatwa instalacja szeregu współczesnych akcesoriów / Zdjęcie: US DoD


Podobieństwo sylwetki karabinu M110 Semi-Automatic Sniper System do karabinka M16 jest uderzające, posiadanie przez obie konstrukcje wspólnych części ułatwia prace zaopatrzenia / Zdjęcie: US DoD

Nie tylko USA

Opisany wyżej problem nie dotyczy jedynie wojsk amerykańskich, inne kraj również poszukiwały sposobów zwiększenia zasięgu ognia piechoty w warunkach afgańskich gór. Zaobserwować można różne rozwiązania. Niemieckie wojska lądowe postąpiły podobnie do amerykanów wyciągając z magazynów karabiny automatyczne (w tym przypadku HK G3), które po modernizacji wysłane zostały do Afganistanu. Zmodernizowane karabiny otrzymały szynę uniwersalną, na której zainstalowano celownik optyczny Schmidt & Bender oraz nowe łoże również wyposażone w szyny uniwersalne, do którego zamocowano dwójnóg firmy Harris. Zgodnie z założeniami karabin wypełnić ma lukę po między standardowym karabinkiem G36 a karabinem snajperskim G22, (czyli brytyjskim Accuracy International AWM).

Inne podejście zastosowano w wojskach francuskich oraz australijskich gdzie zdecydowano o zakupie karabinu automatycznego od sprawdzonego dostawcy, jakim niewątpliwie jest Heckler and Koch. Oba kraje zakupiły karabin automatyczny HK417 (w Australii zastąpił on SR-25), warto jednak podkreślić, że HK417 nie był projektowany, jako karabin wyborowy, czego efektem jest mniejsza celność broni. Zakup tego wzoru uzbrojenia strzeleckiego rozważany był m. in. w Wielkiej Brytanii jak i w Niemczech, w obu krajach jednak ostatecznie zdecydowano się na inne konstrukcje.

Brytyjczycy ogłosili otwarty przetarg, w którym nieco nieoczekiwanym zwycięzcą okazał się karabin LM308MWS (przyjęty na uzbrojenie, jako L129A1 Sharpshooter Rifle) wyprodukowany przez firmę Lewis Machine & Tool’s. Było to nie lada osiągniecie, ponieważ stosunkowo mało znana amerykańska firma pozostawiła na pokonanym polu takich gigantów jak Fabrique Nationale de Herstal startujący z SCAR-H oraz wspomniany już Heckler & Koch z HK417. Brytyjczycy zamówili w sumie 440 kompaktowych (wyposażonych w 16 calowa lufę) karabinów standardowo wyposażonych w celowniki o stałym powiększeniu typu ACOG. Konstrukcja broni podobnie jak w przypadku M110 oparta jest o system gazowy Stonera, obie konstrukcje używają wymiennych magazynków. Co odróżnia brytyjski karabin to traktowanie go jedynie jako uzupełnienie karabinu snajperskiego L96A1 (czyli Accuracy International AW), podczas gdy M110 używany jest jednocześnie w roli karabinu wyborowego jak i snajperskiego (następcy M40 czyli Remingtona 700). W Afganistanie L129A1 zastąpiły używane przez strzelców drużyny piechoty karabinki maszynowe L86A2 (wersja L85A2 wyposażona w dłuższa lufę oraz dwójnóg) – podobnie jak w wojskach lądowych USA oznacza to wprowadzenie dwu sztuk karabinu na wyposażeniu standardowej drużyny piechoty. W drugiej połowie 2011 ujawniona została informacja iż karabiny LM308MWS wzmocnią również stacjonujące w Afganistanie wojska Nowej Zelandii.

Nieco odmienne podejście prezentowały niemieckie wojska lądowe. W tym wypadku wpierw została zakupiona próbna partia karabinów automatycznych HK417, które otrzymały nawet oficjalną desygnatę G27. Po przeprowadzaniu testów konstrukcji opcja większych zakupów tego modelu została jednak odrzucona (odbiorca nie był zadowolony m. in. precyzją strzału karabinu). Dzięki przeprowadzeniu opisanej powyżej modyfikacji karabinów automatycznych G3 DMR (traktowane, jako rozwiązanie tymczasowe) kupiony został czas na opracowanie docelowego rozwiązania w pełni spełniającego wymagania Bundeshwery. We wrześniu 2011 ujawniono, iż docelowo na uzbrojenie przyjęty został dostosowany do wymagań karabin HK G28 oparty na komercyjnej wersji HK417 oferowanej pod oznaczeniami MR762 lub MR308. Zmiany są szerokie, zmodyfikowana została komora zamkowa inna jest nawet kolba.


Karabin G3 wypełnia w rękach żołnierzy niemieckich wojsk lądowych to samo zadanie, co karabiny M14 w rękach żołnierzy USA, nie dziwi, więc że podobne są też zastosowane modyfikacje – podstawa pod celownik oraz dwójnóg / Zdjęcie: Bundeswehra


Armia francuska bez rozgłosu zdecydowała się przyjąć, jako tymczasowe rozwiązanie dla oddziałów wysyłanych do Afganistanu niemiecki karabin H&K HK417 / Zdjęcie: H&K


Drużyna piechoty brytyjskich wojsk lądowych przypomina amerykańską, tu jednak dowódca drużyny pełni jednocześnie rolę dowódcy sekcji. Karabin wyborowy L129A1 zastępuje tu karabinek maszynowy L86A2 czyli dłuższa wersje standardowego L85A2. Początkowo broń ta służyła do prowadzenia ognia maszynowego jednak po wprowadzeniu kbkm L110A1 (FN Minimi) jej rola zmieniła się na karabin parawyborowy (celność miała zapewniać dłuższa niż w standardowym modelu lufa).


Kompaktowy karabin L129A1 zbiera bardzo pochlebne opinie użytkowników, pomimo konstrukcji zupełniej odmiennej od L86A2 którego zastępuje / Zdjęcie: British Army


Niemieckie wojska lądowe ostatecznie przyjęły na uzbrojenie wersję rozwojową karabinu Heckler & Koch HK417 (a dokładniej jego cywilnej odmiany), G28 zastąpi obecnie używane w Afganistanie G3. Montaż przystawki noktowizyjnej lub termowizyjnej w sposób podobny do pokazanego na zdjęciu możliwy jest na większości omawianych karabinów. / Zdjęcie: Heckler & Koch

System modułowy

Wszystkie przedstawione wyżej koncepcje wprowadzenia karabinu polegają raczej na wprowadzeniu nowej konstrukcji, która możliwie najlepiej uzupełni istniejący system. Amerykańskie dowództwo sił specjalnych skorzystało jednak z okazji by zastąpić jedna rodziną konstrukcji kilka zupełnie różnych wzorów uzbrojenia.

Wprowadzenie modułowego karabinu SCAR-H oferuje ogromny wzrost możliwości. Mk 17 oferuje duży postęp w stosunku do karabinów używanych przez amerykańskie siły specjalne wcześniej (głównie były to różnego typu pochodne M14), jest od nich lżejszy, wygodniejszy w obsłudze, można go wyposażyć w podwieszany granatnik (Mk 13 EGLM) oraz posiada możliwość szybkiej zmiany długości lufy a nawet zmiany kalibru używanej amunicji, co w dłuższej perspektywie może doprowadzić do zastąpienia przez SCAR-H nie tylko obecnie używanych wzorów karabinów, ale i karabinków.

Obecnie wojska specjalne planują kontynuowanie użycia karabinków M4 jednak głównie z przyczyn budżetowych, jednostki podległe SOCOM otrzymują karabinki M4 za darmo, od dowództw rodzajów sił zbrojnych, którym podlegają, w przypadku zakupu Mk 16 dowództwo SOCOM musiałoby w całości sfinansować koszt ich zakupu.

Modułowy SCAR-H nie będzie jednak jedynym kupowanym wariantem SCAR. Mk 17 jest karabinem automatycznym, nie wyborowym. Podjęta została decyzja o skonstruowaniu samopowtarzalnego karabinu wyborowego opartego konstrukcyjnie na platformie SCAR pod oznaczaniem Mk 20 Sniper Suport Rifle. Nowy karabin zastąpić ma m. in karabiny wyborowe Mk 11 Sniper Weapon System (KAC SR-25) oraz inne podobne konstrukcje. Zmiany obejmują m. in. przedłużoną szynę pozwalającą na instalację celownika optycznego wraz z przystawką noktowizyjna lub termowizyjną, precyzyjną lufę o długości 20 cali (508 mm) oraz precyzyjny, dwustopniowy mechanizm spustowy. Pamiętać należy również, iż pomimo różnic wyborowy SCAR będzie zbliżony wyglądem do podstawowego karabinu/karabinka, co utrudnia łatwa identyfikację strzelca wyborowego podobnie jak to ma miejsce w wypadku M110.


 Afganistan 2010, amerykański Zielony Beret uzbrojony w karabin Mk 17 SCAR-H, platforma SCAR oferuje kompletny system uzbrojenia od karabinka automatycznego Mk 16 SCAR-L i lekkiego karabinka maszynowego przez karabin automatyczny Mk 17 SCAR-H po karabin wyborowy Mk 20 SSR / Zdjęcie: US DoD

Wnioski dla Polski

W Polsce podobnie jak w pozostałych krajach Układu Warszawskiego, jako podstawowy karabin wyborowy używany był radziecki SWD. Na początku lat 2000cznych na uzbrojenie wprowadzone zostały karabiny snajperskie SAKO TRG-21 oraz TRG-22. Jest to udana konstrukcja która odniosła sukces na świecie. Problemem jednak stał się fakt, iż próbowano wprowadzić karabiny SAKO, jako bezpośredniego następcę SWD bez wgłębienia w parametry taktyczno-techniczne obu konstrukcji. Precyzyjne karabiny często np. zabierane są „na taktykę”, podczas gdy jest to broń, która powinna być przenoszona w specjalnym futerale, wyjmowana do użycia jedynie na pozycji.

Wojsku Polskiemu, podobnie jak w każdej nowoczesnej armii niezbędne jest posiadanie zarówno precyzyjnej broni snajperskiej przeznaczonej dla samodzielnie działających grup snajperskich (snajpera i spotera) podporządkowanych np. dowódcy batalionu, jak i samopowtarzalnej broni wyborowej bliższej SWD, (ale dzięki postępom technologicznym często znacznie bardziej od niej kompaktowej), przeznaczonej do użycia przez strzelców wyborowych działających w ramach ugrupowania piechoty.

Przy rysowaniu optymalnych założeń dla automatycznego karabinu wyborowego szukać należy swoistego kompromisu pomiędzy konstrukcją zwykłego karabinu automatycznego, a karabinu snajperskiego. Warto przyjrzeć się tu doświadczeniom brytyjskim i amerykańskim. Brytyjczycy wprowadzili kompaktowy, wyposażony w jedynie 16 calową lufę (406 mm) karabin L129A1 – zbiera on bardzo pozytywne uwagi używających go żołnierzy. W opozycji są amerykanie, którzy wprowadzili na uzbrojenie karabin M110. Co ciekawe, pomimo iż konstrukcja ta wypełnia te same zadania, co M14 EBR określana jest mianem karabinu snajperskiego (Sniper Rifle) nie wyborowego (Marksman Rifle) – takie też były wymagania w stosunku do broni. Długa na aż 20 cali (508 mm) lufa oraz nieregulowana i nieskładana kolba sprawiają, iż konstrukcja ta jest znacznie mniej poręczna niż brytyjski L129A1, większa jest również masa. Problemy te dopiero mają być rozwiązane po przez opracowanie mniejszej i lżejszej wersji M110, która koncepcyjnie będzie znacznie bliższa brytyjskiemu rozwiązaniu.

Rolą automatycznego karabinu wyborowego powinno być zapewnienie precyzyjnego oraz szybkiego ognia w celu wsparcia plutonu (typowo) lub drużyny piechoty (w warunkach specyficznych, jak Afganistan). Pamiętać należy, że nie jest to konkurencja dla broni snajperskiej i błędem jest wymaganie porównywalnej precyzji ognia. Broń cechować powinna się możliwie największą celnością przy zachowaniu kompaktowych wymiarów i niskiej masy (nieodbiegających znacznie od karabinka automatycznego).

Oczywiście wprowadzając karabin na uzbrojenie w Polsce pamiętać należy, iż inna jest w Polsce struktura drużyny, więc i inne są jej potrzeby. Duże zainteresowanie wprowadzeniem karabinów automatycznych kalibru 7,62mm na wyposażenia standardowej drużyny piechoty działającej w Afganistanie wynika m. in. z faktu, iż w wielu państwach zachodnich standardowo drużyna taka wyposażona jest jedynie w broń strzelającą nabojem pośrednim. W Polsce drużyna posiada, jako broń wsparcia karabin maszynowy strzelający pełnym nabojem karabinowym.




Od góry amerykański M110, brytyjski L129A1 oraz HK417 używany we Francji i Australii, podobieństwo konstrukcji nie jest przypadkowe – wszystkie są rozwinięciami karabinu ArmaLite AR-10 opracowanego przez Eugene Stonera w późnych latach 50tych; każda z konstrukcji wyróżnia się jednak pewnymi cechami charakterystycznymi, L129A1 posiada możliwość szybkiej wymiany lufy, a w HK417 bezpośredni system gazowy został zastąpiony systemem z tokiem co zwiększa niezawodność. /Zdjęcia: US Army / British Army / Heckler & Koch


Pokaz dla mediów w Polsce, strzelec wyborowy z karabinem SAKO TRG występuje jako członek drużyny piechoty. / Zdjęcie: Wojsko Polskie

Częstym źródłem problemów w systematyce broni palnej jest dosłowne tłumaczenie terminów anglojęzycznych które nie mają przełożenia na systematykę używaną w Polsce. W ten sposób karabinek automatyczny Beryl nazywany jest „karabinem szturmowym”. Poniżej znaleźć można tłumaczenia najczęściej używanych terminów wraz z krótką charakterystyką.

Assault Riflekarabinek automatyczny – określenie używane w stosunku do podstawowej broni piechoty strzelającej nabojem pośrednim (5,56 mm i podobne)

Battle Riflekarabin automatyczny – określeni używane w stosunku do karabinów piechoty strzelających nabojem karabinowym (7,62 mm), pełniły one rolę podstawowego uzbrojenia piechoty przed wprowadzeniem przez NATO broni w kalibrze 5,56 mm

Marksman Rifle(w Wielkiej Brytanii – Sharpshooter Rifle) – karabin wyborowy – określenie używane w stosunku do samopowtarzalnej broni precyzyjnej najczęściej wywodzącej się konstrukcyjnie z karabinków lub karabinów automatycznych, używanej przez strzelców wyborowych działających w ramach ugrupowania piechoty lub przez zespoły snajperskie jako broń pomocnicza

Sniper Riflekarabin snajperski – określenie używane w stosunku do broni powtarzalnej lub samopowtarzalnej stworzonej od podstaw w celu oferowania największej precyzji ognia, używanej zwykle przez zespoły snajperskie

3 comments

  1. Określenie karabinów opisywanych w artykule „automatycznymi” jest błędem. Oczywiście wg. systematyki broni strzeleckiej zarówno broń samoczynna, jak i samopowtarzalna zalicza się do grupy broni automatycznych. Mimo to nazywając broń automatyczną w istocie podajemy, że posiada ona możliwość strzelania ogniem seryjnym / ciągłym. W Istocie opisywane tutaj karabiny są samopowtarzalne (ang. popularnie semiautomatic – co błędnie tłumaczy się na polski, jako półautomatyczny, nazwa często używana przez myśliwych zresztą żeby było śmieszniej zamiennie z „automat”: prawidłowo po ang. selfloading, niem. selbstlade). Istnieją wzory broni wyborowej dysponujące możliwością prowadzenia ognia ciągłego H&K G3SG1, lecz stanowią one margines.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s