MEADS nie dla Polski?

Inspektorat Uzbrojenia wykluczył MEADS z przetargu na systemy opl średniego zasięgu (określane, jako Wisła). Czynnikami, które spowodowały wykluczenie oferty amerykańsko-niemiecko-włoskiego konsorcjum są operacyjności oferowanego systemu oraz jego eksploatacja, przez któreś z państw członkowskich NATO. Zanim omówię te wymagania zauważmy coś innego.

Nie tak dawno mieliśmy do czynienia z decyzją podkopująca pozycję Thales/MBDA zakazującą współpracy z podmiotami krajowymi, (co w idei jest decyzją dobrą) w tej chwili jednak widzimy promowanie systemu Patriot, czy może raczej oferty amerykańskiej na nowy system Patriot.

Opiszmy krótko systemy, które mogą być rozpatrywane, jako Wisła:

SAMP/T

Główny integrator: konsorcjum Eurosam (MBDA 66%, Thales 33%)

Producent: MBDA Włochy, MBDA Francja (pociski Aster-30), Thales (radar Arabel i system dowodzenia) – Francja

Użytkownicy (system operacyjny): Francja, Włochy (włoska konfiguracja różni się od oferowanej Polsce)

System ten opiera się na pociskach Aster-30, które projektowane były i zdobywają coraz większą popularność na rynku systemów obrony powietrznej dla okrętów. Obok marynarek Francji i Włoch aster stał się podstawowym uzbrojeniem również nowych niszczycieli Brytyjskich. Morski rodowód można jednak postrzegać, jako wadę. Pomimo deklaracji producenta system nie był optymalizowany do zwalczania pocisków balistycznych, (które nie są zagrożeniem dla okrętów), a radar Arabel jest ograniczeniem systemu, ponieważ nie pozwala na wykorzystanie w pełni możliwości pocisku (zasięg). Zaletą są pionowe wyrzutnie. System posiada radar na obrotowej podstawie, dzięki czemu możliwa jest obserwacja w zakresie 360 st, jednak nie posiada pełnych zdolności zwalczania celów atakujących z różnych kierunków (w szczególności trudnych celów jak pociski balistyczne).

Ocena: dobry system przeciwlotniczy, gorzej ze zdolnościami przeciwrakietowymi, pocisk sprawdzony, trudno to jednak powiedzieć o całym systemie


Wyrzutnie systemu SAMP/T, Włoska i Francuska

MEADS

Główny integrator: konsorcjum MEADS (Lockheed-Martin, MBDA)

Producent: Lockheed-Martin (pociski PAC-3 MSE, MCM, CRI) – USA, MBDA Niemcy (radar MFCR) , MBDA Włochy

Użytkownicy (planowani): Niemcy, Włochy, USA

System projektowany był, jako następca Patriota, jest to od początku system lądowy, kryteria brane pod uwagę przy jego projektowaniu to jak największa efektywność w zwalczaniu pocisków balistycznych, oraz wyeliminowanie wrodzonych wad Patriota. Obecnie program jest zawieszony w próżni po wycofaniu się z niego USA. Ostatnie lata w USA to „wojna z terroryzmem” gdzie systemy obrony powietrznej nie mają dużego znaczenia, obecnie kraj ten nie robi nic z posiadanymi systemami opl. Możliwe są trzy opcje: powrót do MEADS, (za czym z pewnością lobbuje Lockheed-Martin), modernizowanie posiadanych systemów Patriot, (za czym stoi Raytheon) lub dalsze nic nie robienie. Ciekawa jest pozycja Niemiec (obecnie używają systemów Patriot PAC-2 z własnymi systemami dowodzenia), jako alternatywę widzą oni modernizację posiadanych Patriotów (na dobry początek po przez wyposażenie ich w niemiecki radar MFCR zbudowany dla MEADS). Architektura systemu jest podobna do SAMP/T (w tym radar zapewniający obserwację 360st), wyrzutnie pocisków nie są pionowe jednak pocisk może zwalczać cele w dowolnym kierunku od wyrzutni (może „zawrócić”). Producent podkreśla posiadanie przez system zdolności Plug and fight, czyli włączanie i wyłączanie elementów systemu podczas jego pracy (sieciocentryczność). W ofercie dla Polski producent zaoferował „niskokosztowe” wersje rakiety PAC-3 (PAC-3 CRI i oraz PAC-3 MCM).

Ocena: prawdopodobnie system o najlepszych zdolnościach przeciw pociskom balistycznym, oparty na sprawdzonym pocisku PAC-3 (z Patriota), niestety, jako całość niewdrożony, a co za tym idzie nie w pełni sprawdzony, mówiło się o tym, iż Polska mogła uradować program.



Wyrzutnie systemu MEADS, Niemiecka, Amerykańska i Włoska

Patriot PAC-3+

Główny integrator: Raytheon – USA

Producent: Raytheon – USA, Lockheed-Martin (pociski PAC-3, potencjalnie PAC-3 MSE) – USA, Rafael (pocisk Stunner/LCI) – Izrael Użytkownicy (system operacyjny): USA i kilkunastu innych, brak użytkowników w wersji choćby zbliżonej do proponowanej Polsce

Jest to system posiadający długą historię, dlatego trudno jest go opisać dokładnie i krótko, dlatego będą uproszczenia. Początkowo system ten projektowany był, jako przeciwlotniczy i na warunki wojny totalnej (okres Zimnej Wojny). Radar systemu pozwala na obserwowanie jedynie wycinka 120 stopni i zwalczanie celów w zakresie jedynie 90 stopni, jest on umieszczony na obrotowej podstawie jednak nie jest możliwa szybka zmiana obserwacji strefy. Warto podkreślić, że w momencie wprowadzenia systemu jego zdolności zwalczania celów w tym wycinku były niedoścignione, a problem obserwacji jedynie fragmentu przestrzeni był do przyjęcia ze względu na planowane duże nasycenie przestrzeni systemami op. W latach 90tych rozpoczęto proces dodawania do systemu zdolności przeciwrakietowych – początkowo przy użyciu zmodernizowanego klasycznego pocisku z głowicą odłamkową (PAC-2 GEM), później po przez opracowanie nowego, dedykowanego pocisku przeciwrakietowego rażącego energią kinetyczną – hit to kill (PAC-3). Obecnie system wciąż posiada ograniczenia strefy, w której może zwalczać cele, które wynikają nie tylko z konstrukcji radaru, ale i wyrzutni, (które muszą być skierowane w kierunku celu). Inną wadą systemu jest jego stosunkowo długi czas do osiągnięcia gotowości do działania (dużo większy niż pochodzący z tego samego okresu rosyjski S-300).

Oczywiście producent świadom jest ograniczeń systemu i próbuje go modernizować. Podstawowym elementem modernizacji jest nowy radar o pokryciu 360 st – obok dużej anteny, podobnej jak w radarach konkurencji posiada on 2 mniejsze pokrywające dotychczas ślepy obszar. Raytheon bardzo chce zainteresować nowym radarem użytkownika amerykańskiego.

Propozycja dla Polski posiada również nowy system dowodzenia (opracowany specjalnie dla użytkownika – własny system dowodzenia posiadają też np. niemieckie Patrioty) oraz tańszy pocisk (Low Cost Interceptor czyli izraelski Stunner, czasem system z tym pociskiem określany jest jako PAAC-4). Z jednej strony należy cieszyć się, że Patriot oferowany Polsce posiada wyeliminowane większość wbudowanych wad systemu, z drugiej tak naprawdę to jest nowy system.

Ocena: Wersja PAC-3 to najbardziej sprawdzony system jednak posiadający wbudowane ograniczenia, wersja proponowana Polsce to nowy radar, nowy system dowodzenia i nowy pocisk, wszystko niewdrożone i niesprawdzone. Ja wierze w doświadczenie Raytheon ’a ale nie widzę by ten system był bardziej sprawdzony niż MEADS.


Wyrzutnie systemu Patriot, Niemiecka i Amerykańska

Podsumowanie

Jak zwykle żadna z ofert nie jest idealna. Mamy do wyboru system sprawdzony, ale z ograniczeniami (PAC-3), lub jego zupełnie niesprawdzoną modernizacje (oferta dla Polski), system operacyjny, ale młody i nieprojektowany, jako lądowy (SAMP/T) i system idealny na papierze, ale niewdrożony (MEADS).

Jak już pisałem, jeśli potrzebujemy systemu na już, chyba najlepsze rozwiązanie to Niemieckie, używane PAC-2. Prawdopodobnie wdrożylibyśmy je tak szybko jak Leopardy 2A5, a ostatnie wydarzenia na Ukrainie tworzą klimat do uzyskania tych systemów na preferencyjnych warunkach. Dałoby to czas na to by poczekać na decyzje USA czy pójdzie drogą modernizacji Patriota, czy jednak MEADS. Trzecią opcją zawsze mogłaby być modernizacja Patriotów wraz z Niemcami.

Piszę o tym, ponieważ w kontekście Patriota dla Polski mówi się o pozyskaniu systemów wersji PAC-3+, (czyli prawdopodobnie PAC-3 z nowym radarem) do 2018, natomiast integracja dodatkowych elementów i polonizacja miałaby nastąpić później.

Poza kwestiami technicznymi dochodzą kwestie polityczne, czy chcemy kupować uzbrojenie od kraju który sprzedaje je również Rosji (Francja) czy od kraju który przekazał Rosji kody źródłowe do swojego uzbrojenia które sprzedał Gruzji (Izrael)?

Tak czy inaczej wykluczenie MEADS wydaje się zagraniem nie fair, powinni zostać w przetargu a zwycięzcę można by wyłonić po prostu wybierając ofertę najkorzystniejszą z punktu widzenia polonizacji i ceny.

10 comments

  1. Zapomniałeś , że równie istotna sprawa jest gwarancja dosłania pocisków w razie wojny. A tutaj pewniakiem jest tylko jedno państwo.

  2. Mała aktualizacja: Będzie Aster block 2 do niszczenia pocisków balistycznych.
    ps. Czy Radwarowski TRS-15C, nie mógł by zastąpić Arabel ?

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s